نقدی بر مجموعه داستان راهنما یادت نرود

نام اثر

راهنما یادت نرود

پدید آورنده اثر

سیدا حیدری

انتشارات

جشمه

توضیح مختصری درباره اثر

روی جلد کتاب می‌خوانیم که داستان‌ها مملو از خشونت زنانه‌‌اند و به حق هم همین طور هستند. با خواندن این مجموعه امکان آشنایی با جهانی تازه را پیدا می‌کنیم. جهانی که شاید درون هر زن باشد و او قدرت مواجهه با آن را نداشته باشد. در فصل چهلم کتاب هنر داستانی‌نویسی لاج می‌خوانیم: «نویسنده دسترسی کامل به افکار نهانی کاراکترهای خود را دارد. اما تاریخ‌نگار، زندگی‌نامه‌نویس یا حتی روان‌کاو این دسترسی را ندارند. پس داستان می‌تواند الگوهای کم و بیش قانع‌کننده‌ای در اختیار ما بگذارد که آدم‌ها چگونه و چرا بعضی کارها را انجام می‌دهند.»

عکس پروفایل

اولین نقد نوشته شده برای این کتاب

نویسنده:moloud


پیش از آن که شناسه کتاب را بازگو کنم، برای معرفی کتاب به این جمله فلوبر اشاره می‌کنم که می‌گوید : «تاثیرگذاری نثر (که مراد او همان زیبایی نثر است) صرفا بستگی به طرح دارد. (عیش مدام؛ یوسا،ص 53)». این نقد حول این نکته می‌گردد که مجموعه داستان «راهنما یادت نرود»، دارای نثری تاثیرگذار است که این تاثیرگذاری با توجه به طرح به دست آمده است. چیزی که تقریبا در طرح تمام مجموعه داستان، مشترک است پایان‌بندی‌های تاثیر‌گذار و غافگیر‌کننده است. نکته‌ای که «بالذات» می‌تواند خوب باشد. اما زمانی که چند داستان را به این شیوه می‌خوانیم، در داستان‌های بعدی وقتی که به پایان نزدیک می‌شویم، می‌دانیم که قرار است با چیزی که عموما رفتاری خشن از سوی یک زن است روبه‌رو شویم. به عبارتی بخشی از طرح دچار تکرار می‌شود. پیش‌بینی‌پذیر بودنِ غافلگیری، مانند پیش‌بینی‌پذیر بودن هر چیز در داستان از زیبایی اثر کم می‌کند. علاوه بر این که باعث از دست رفتن لحظه غافلگیری خواننده هم می‌شود که این یعنی نه تنها خواننده غافلگیر نشده، بلکه تلاش برای غافلگیر شدن را هم دیده است. این نکته‌ای است که اگر این داستان‌ها در یک مجموعه نبودند بر تک‌تک داستان‌ها وارد نبود. حالا اگر به جمله فلوبر برگردیم، می‌فهمیم از این مجموعه می‌شود یاد گرفت که چه طور با طرح و استفاده از عنصر روایت، نثری تاثیر‌گذار نوشت.
روی جلد کتاب می‌خوانیم که داستان‌ها مملو از خشونت زنانه‌‌اند و به حق هم همین طور هستند. با خواندن این مجموعه امکان آشنایی با جهانی تازه را پیدا می‌کنیم. جهانی که شاید درون هر زن باشد و او قدرت مواجهه با آن را نداشته باشد. در فصل چهلم کتاب هنر داستانی‌نویسی لاج می‌خوانیم: «نویسنده دسترسی کامل به افکار نهانی کاراکترهای خود را دارد. اما تاریخ‌نگار، زندگی‌نامه‌نویس یا حتی روان‌کاو این دسترسی را ندارند. پس داستان می‌تواند الگوهای کم و بیش قانع‌کننده‌ای در اختیار ما بگذارد که آدم‌ها چگونه و چرا بعضی کارها را انجام می‌دهند.»
حیدری از این ویژگی داستان استفاده کرده است. او توانسته با وجود کوتاهی داستان‌هایش، چنین روندی را با نثر به قول خودش «خونسرد» در متن داستان‌هایش پیاده کند. با این که شخصیت‌ها کارهایی می‌کنند که باور‌پذیری‌شان سخت است اما حیدری تا حد زیادی در اکثر داستان‌ها توانسته آنها را به ما بباوراند. در «اردک کواک کواک می‌کند» خشونت مادر و در «توی آینه تمام می‌شود» خشونت فرزند و «در چشم‌های دکمه‌ای پپر» صرفاً همان مفاهیم تکرار می‌شود با تغییر زاویه دید به کودک. جهانِ تنهایِ زنانه هم در مجموعه داستان نمود دارد؛ مثلاً در داستان «راهنما یادت نرود». اما سوالی که نه تنها از این مجموعه بلکه باید از اکثر مجموعه داستان‌های اخیراً چاپ شده پرسید این است که چرا وقتی مضمونی به بهترین شکل ممکن در داستانی پرداخت می‌شود، باید همان مضمون را با همان تاکتیک دوباره در داستانی دیگر نوشت؟ انگار که داستان دوم، خواهر دوقلوی داستان اول است. انگار که مجموعه داستان متشکل از آدم‌هایی است که از سر به هم چسبیده و صرفاً تن متمایزی دارند. این موضوع باعث می‌شود زمانی که داستانی می‌خوانیم بدانیم که این داستان از فلان نویسنده است. اتفاقی که برای نویسنده در بهترین حالتش زمانی می‌افتد که صاحب سبک شده باشد. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که سبک تحلیل و تدبیری است که «نویسنده» در نوشتن داستان به کار می‌برد و زمانی که «خواننده» به راحتی با خواندن چند داستان به آن دست پیدا کند و به عبارتی قادر به پیش‌گویی شود، باید شک کرد که نویسنده به جای صاحب سبک شدن دچار تکرار شده است. اتفاقی که به باور من مجموعه «راهنما یادت نرود» با تمام خوبی‌هایی که دارد به آن دچار شده است. البته دلیل بیان اینها در این نوشتار نزدیک شدن نویسنده به سبک و جهان‌بینی مشخص است. جهان‌بینی‌ای که ادبیات برای شناخت دنیای زنانه به آن احتیاج دارد.
مجموعه داستان «راهنما یادت نرود» نوشته شیدا حیدری با سیزده داستان توسط نثر چشمه به بازار کتاب روانه شد.

نظر شما درباره ی این نقد چیست

نقد شما بر این اثر چیست؟

please login to send new review

نقدی بر مجموعه داستان راهنما یادت نرود

دوسش دارم(0)

تاریخ انتشار۹۶/۰۴/۱۲

تعداد بازدید 0
توسط:Moloud
QR code

به اشتراک گذاری نقد



ارسال پیام


اشتراک در دسته های مورد علاقه

نقدنامه

نقد نامه پایگاه داوری و قضاوت دوجانبه
از همه منتقدین محترم دعوت می‌شود، دیدگاه خود را درباره آثار هنری با دیگران به اشتراک بگذارند.

021-22747204
naghdname7@gmail.com

© قدرت گرفته از Open Classifieds / طراحی و بهینه سازی مدیاتیم